KHUYẾN CÁO NGƯỜI DÂN CHỦ ĐỘNG PHÒNG, CHỐNG BỆNH DO VI RÚT NIPAH

Trước diễn biến phức tạp của một số bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trên thế giới, ngành Y tế Hà Nội khuyến cáo người dân không chủ quan trước bệnh do vi rút Nipah (NiV), một bệnh truyền nhiễm cấp tính có khả năng lây lan thành dịch và tỷ lệ tử vong cao.

Bệnh do vi rút Nipah lần đầu được phát hiện vào năm 1999 tại Malaysia. Từ đó đến nay, bệnh đã ghi nhận rải rác tại một số quốc gia như Bangladesh, Ấn Độ, Singapore. Từ khi phát hiện đến hết năm 2024, thế giới đã ghi nhận 754 trường hợp nhiễm vi rút Nipah ở người, trong đó có 435 trường hợp tử vong, tương đương tỷ lệ tử vong lên tới 58%.

Theo Hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm, từ ngày 27/12/2025 đến 27/01/2026, Ấn Độ đã ghi nhận 5 trường hợp nghi ngờ mắc bệnh do vi rút Nipah, trong đó có 2 trường hợp được xét nghiệm khẳng định, xảy ra tại một bệnh viện ở bang Tây Bengal. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết, vi rút Nipah hiện vẫn xuất hiện rải rác tại một số quốc gia nhưng chưa hình thành ổ dịch lớn. Tại Thái Lan, vi rút này đã được phát hiện trên dơi ăn quả với mật độ thấp, song chưa ghi nhận ca bệnh trên người. Riêng tại Việt Nam, đến thời điểm hiện nay chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh do vi rút Nipah.

Vi rút Nipah là vi rút RNA thuộc họ Paramyxoviridae, có nguồn gốc từ động vật và có khả năng lây sang người, vi rút tồn tại chủ yếu ở dơi ăn quả. Vi rút có thể lây truyền từ dơi sang lợn hoặc một số động vật khác, sau đó lây sang người thông qua tiếp xúc trực tiếp với động vật nhiễm bệnh hoặc các thực phẩm, vật dụng bị nhiễm vi rút như trái cây bị dơi gặm nhấm, nước nhựa cây chưa qua xử lý.

Ngoài ra, bệnh cũng có thể lây truyền từ người sang người thông qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết, dịch bài tiết của người bệnh như nước bọt, nước mũi hoặc các dịch cơ thể khác. Thời gian ủ bệnh thường từ 4 đến 14 ngày sau khi tiếp xúc với vi rút.

Các đối tượng có nguy cơ cao mắc bệnh do vi rút Nipah bao gồm những người sinh sống, làm việc tại khu vực có dơi ăn quả; người tiếp xúc trực tiếp với lợn bệnh hoặc mô động vật nhiễm bệnh; người tham gia chăm sóc, mai táng người tử vong do nhiễm NiV; nhân viên y tế tiếp xúc trực tiếp với các trường hợp nghi nhiễm hoặc đã xác định mắc bệnh mà không thực hiện đầy đủ biện pháp phòng hộ.

Triệu chứng ban đầu của bệnh như đau đầu, đau cơ, nôn mửa, đau họng. Sau đó, bệnh có thể tiến triển nhanh với các biểu hiện như chóng mặt, buồn ngủ, rối loạn ý thức, co giật, viêm não cấp, viêm phổi nặng, suy hô hấp... Tỷ lệ tử vong ở các trường hợp nhập viện do vi rút Nipah được ghi nhận từ 40 đến 75%.

Hiện nay, chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cũng như vắc xin phòng bệnh do vi rút Nipah. Việc điều trị chủ yếu là chăm sóc hỗ trợ, hồi sức tích cực, kiểm soát biến chứng và hỗ trợ hô hấp khi cần thiết.

Ngành Y tế Hà Nội khuyến cáo người dân chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh như hạn chế đến các khu vực đang có ca bệnh nếu không thực sự cần thiết; theo dõi sức khỏe trong vòng 14 ngày sau khi trở về từ vùng có dịch, và đến ngay cơ sở y tế khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ, đồng thời thông báo rõ tiền sử dịch tễ cho nhân viên y tế.

Người dân cần bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm, thực hiện “ăn chín, uống sôi”, rửa sạch và gọt vỏ trái cây trước khi ăn; tuyệt đối không sử dụng các loại trái cây có dấu hiệu bị dơi, chim cắn hoặc gặm nhấm; tránh uống nước nhựa cây tươi chưa qua chế biến. Không tiếp xúc gần với dơi ăn quả hoặc động vật nghi nhiễm bệnh; thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, đặc biệt sau khi tiếp xúc với động vật.

Trước nguy cơ xuất hiện các bệnh truyền nhiễm mới, người dân không hoang mang nhưng cũng không chủ quan, chủ động theo dõi sát diễn biến tình hình dịch bệnh trong khu vực và trên thế giới, đồng thời nghiêm túc thực hiện các biện pháp phòng, chống theo hướng dẫn của ngành Y tế.

Việc nâng cao ý thức phòng bệnh của mỗi người dân, từ thói quen sinh hoạt, ăn uống an toàn đến chủ động bảo vệ sức khỏe cá nhân và cộng đồng, sẽ góp phần quan trọng trong việc ngăn chặn nguy cơ xâm nhập và lây lan của bệnh do vi rút Nipah, bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Theo Sở Y tế Hà Nội